دنیای روغن ها: راهنمای جامع انتخاب روغن خوراکی مناسب برای سلامتی و آشپزی
04 | 1 | 1404

دنیای روغن ها: راهنمای جامع انتخاب روغن خوراکی مناسب برای سلامتی و آشپزی

محراب بختیاری
بعد از قند و شکر دومین مواد غذایی خطرناک روغن ها هستن که روزانه داخل برنامه غذاییمون استفاده میشه بنابراین میبایستی در انتخاب روغن مصرفی اهمیت قائل شد، در این مقاله توضیح جامعی خواهیم داد...

روغن های خوراکی

- روغن حیوانی و گیاهی

روغن های حیوانی ارزش غذایی بالایی دارن مقاوم در برابر حرارت هستن. به اصطلاح نقطه دود بالایی دارن برای بعضی از افراد عطر و طعم خوشایندی دارن اما بعضی از افراد نمیپسندن.

هضم دشوار که به نسبت روغن های گیاهی سنگین تر هستن، کالری بالا که باعث افزایش وزن میشه و قیمت بالا.

نتیجه گیری که میتونیم از روغن های حیوانی داشته باشیم این هست که مصرف اون رو در بخشی از رژیم غذایی جا بدیم و به میزان مصرفش بسیار دقت کنیم اگر سابقه بیماری قلبی کلسترول بالا یا اضافه وزن دارید بهتر هست که ازش استفاده نکنیم.

- روغن‌های حیوانی: منبع انرژی و طعم‌دهنده سنتی

روغن‌های حیوانی از چربی حیوانات به دست می‌آیند و از دیرباز در آشپزی سنتی بسیاری از فرهنگ‌ها مورد استفاده قرار می‌گرفته‌اند. این روغن‌ها طعم و عطر خاصی به غذا می‌بخشند و منبع غنی از انرژی هستند.

انواع روغن‌های حیوانی:

  • روغن حیوانی گاوی (کرمانشاهی یا زرد): این روغن از چربی شیر گاو تهیه می‌شود و دارای عطر و طعم قوی و مطبوعی است. به دلیل نقطه دود بالا، برای سرخ کردن و پخت و پز در حرارت‌های بالا مناسب است.
  • روغن دنبه گوسفندی: این روغن از چربی دم گوسفند به دست می‌آید و دارای طعم و عطر قوی‌تری نسبت به روغن گاوی است. در برخی از غذاهای سنتی ایرانی مانند آبگوشت استفاده می‌شود.
  • روغن ماهی: این روغن از ماهی‌های چرب مانند سالمون، ساردین و ماهی خال مخالی استخراج می‌شود و سرشار از اسیدهای چرب امگا ۳ است که برای سلامتی قلب و مغز مفید هستند.
  • روغن مرغ: این روغن از چربی مرغ تهیه می‌شود و طعم ملایم‌تری نسبت به سایر روغن‌های حیوانی دارد. برای پخت و پز و سرخ کردن مناسب است.

روغن کنجد

مزایای روغن‌های حیوانی:

  • منبع انرژی: روغن‌های حیوانی منبع غنی از کالری هستند و می‌توانند انرژی مورد نیاز بدن را تامین کنند.
  • طعم و عطر: روغن‌های حیوانی طعم و عطر خاصی به غذا می‌بخشند و می‌توانند تجربه آشپزی را لذت‌بخش‌تر کنند.
  • ویتامین‌ها: برخی از روغن‌های حیوانی مانند روغن ماهی حاوی ویتامین‌های A و D هستند که برای سلامتی بدن ضروری هستند.

معایب روغن‌های حیوانی:

  • چربی اشباع شده: روغن‌های حیوانی حاوی مقدار زیادی چربی اشباع شده هستند که مصرف بیش از حد آن می‌تواند خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی را افزایش دهد.
  • کلسترول: روغن‌های حیوانی حاوی کلسترول هستند که مصرف بیش از حد آن نیز می‌تواند برای سلامتی مضر باشد.

نکات مهم در مصرف روغن‌های حیوانی:

  • اعتدال: روغن‌های حیوانی را باید به مقدار متعادل مصرف کرد.
  • انتخاب نوع مناسب: نوع روغن حیوانی را بر اساس نیاز و سلیقه خود انتخاب کنید.
  • کیفیت: روغن حیوانی با کیفیت و از منابع معتبر تهیه کنید.

در نهایت، روغن‌های حیوانی می‌توانند بخشی از یک رژیم غذایی متعادل باشند، اما مصرف آن‌ها باید با احتیاط و در حد اعتدال صورت گیرد.

روغن‌های گیاهی: جایگزین سالم‌تر برای روغن‌های حیوانی

روغن‌های گیاهی از دانه‌ها، مغزها، میوه‌ها و سایر قسمت‌های گیاهان استخراج می‌شوند. این روغن‌ها به دلیل داشتن چربی‌های غیراشباع، به عنوان جایگزینی سالم‌تر برای روغن‌های حیوانی در نظر گرفته می‌شوند.

انواع روغن‌های گیاهی:

  • روغن زیتون: این روغن از میوه زیتون به دست می‌آید و به دلیل داشتن چربی‌های غیراشباع مونو، برای سلامتی قلب بسیار مفید است. روغن زیتون دارای انواع مختلفی مانند روغن زیتون فرابکر، بکر و تصفیه شده است که هر کدام کاربردهای متفاوتی در آشپزی دارند.

جهت خرید روغن زیتون کلیک کنید

  • روغن آفتابگردان: این روغن از دانه آفتابگردان استخراج می‌شود و دارای طعم ملایمی است. برای پخت و پز، سرخ کردن و تهیه سس‌ها مناسب است.

جهت خرید روغن آفتابگردان کلیک کنید

  • روغن کانولا (کلزا): این روغن از دانه کانولا به دست می‌آید و دارای مقدار کمی چربی اشباع شده است. برای پخت و پز و سرخ کردن در حرارت‌های بالا مناسب است.

جهت خرید روغن کلزا کلیک کنید

  • روغن سویا: این روغن از دانه سویا استخراج می‌شود و دارای مقدار زیادی اسیدهای چرب امگا ۳ و امگا ۶ است. برای پخت و پز و تهیه سس‌ها استفاده می‌شود.
  • روغن ذرت: این روغن از دانه ذرت به دست می‌آید و دارای طعم ملایمی است. برای پخت و پز و سرخ کردن مناسب است.

جهت خرید روغن ذرت کلیک کنید

  • روغن کنجد: این روغن از دانه کنجد استخراج می‌شود و دارای طعم و عطر خاصی است. در آشپزی آسیایی و تهیه سس‌ها استفاده می‌شود.
  • روغن نارگیل: این روغن از گوشت نارگیل به دست می‌آید و دارای مقدار زیادی چربی اشباع شده است. در برخی از غذاهای آسیایی و شیرینی‌پزی استفاده می‌شود.

جهت خرید روغن نارگیل کلیک کنید

  • روغن هسته انگور: این روغن از هسته انگور استخراج می‌شود و دارای طعم ملایمی است. برای پخت و پز و تهیه سس‌ها مناسب است.

جهت خرید روغن هسته انگور کلیک کنید

  • روغن بادام زمینی: این روغن از بادام زمینی استخراج می‌شود و دارای طعم و عطر قوی است. برای سرخ کردن و تهیه غذاهای آسیایی استفاده می‌شود.
  • روغن آووکادو: این روغن از میوه آووکادو به دست می‌آید و دارای چربی‌های غیراشباع مونو است. برای تهیه سس‌ها و طعم دادن به سالادها مناسب است.

روغن حیوانی

مزایای روغن‌های گیاهی:

  • چربی‌های غیراشباع: روغن‌های گیاهی حاوی چربی‌های غیراشباع مونو و پلی هستند که برای سلامتی قلب و عروق مفید هستند.
  • ویتامین‌ها: برخی از روغن‌های گیاهی حاوی ویتامین‌های E و K هستند که برای سلامتی پوست و استخوان‌ها ضروری هستند.
  • آنتی‌اکسیدان‌ها: روغن‌های گیاهی حاوی آنتی‌اکسیدان‌ها هستند که می‌توانند از بدن در برابر آسیب‌های ناشی از رادیکال‌های آزاد محافظت کنند.

معایب روغن‌های گیاهی:

  • نقطه دود پایین: برخی از روغن‌های گیاهی دارای نقطه دود پایینی هستند و در حرارت‌های بالا می‌سوزند و مواد مضری تولید می‌کنند.
  • فرآوری: برخی از روغن‌های گیاهی در طی فرآوری، مواد مغذی خود را از دست می‌دهند.

نکات مهم در مصرف روغن‌های گیاهی:

  • انتخاب نوع مناسب: نوع روغن گیاهی را بر اساس نیاز و سلیقه خود انتخاب کنید.
  • نقطه دود: به نقطه دود روغن توجه کنید و از روغن‌های مناسب برای هر نوع پخت و پز استفاده کنید.
  • کیفیت: روغن گیاهی با کیفیت و از منابع معتبر تهیه کنید.
  • نگهداری: روغن‌های گیاهی را در جای خنک، تاریک و دور از نور مستقیم خورشید نگهداری کنید.

در نهایت، روغن‌های گیاهی می‌توانند جایگزین سالم‌تری برای روغن‌های حیوانی در رژیم غذایی شما باشند. با انتخاب نوع مناسب و مصرف متعادل، می‌توانید از فواید آن‌ها بهره‌مند شوید.

(روغن کنجد)

یکی از بهترین روغن های گیاهی مصرفی از نظر پزشکان و محققان روغن کنجد هست،
نقطه دود بالایی داره و برای پخت و پز و برای سرخ کردن میتونید استفاده کنید که مزایای بسیاری هم داره...
طبق تحقیقات روغن کنجد می‌تواند به کاهش کلسترول بد و افزایش کلسترول خوب کمک کند که این امر می‌تواند به بهبود سلامت قلب و عروق کمک کند.

مورد بعدی این هست که روغن کنجد سرشار از آنتی اکسیدان ها هست مانند سزامین و سزامولین که از آسیب سلولی جلوگیری میکند. از فواید دیگر روغن کنجد به تنظیم قند خون میتونیم اشاره کنیم که برای افراد مبتلا به دیابت بسیار مفید هست، این روغن شگفت انگیز به کاهش التهاب هم کمک میکنه و تقویت کننده سیستم ایمنی بدن هست، بجز تمام این خواص با مصرف این روغن پوست و موی سالمی هم خواهید داشت.

از مزایای دیگر روغن کنجد میتونم به این اشاره کنم که جذب غذا نمیشه و مصرف روغنتون قطعا خیلی پایین میاد این رو تو چند ماه اول خودتون متوجه میشین.
اما روغن کنجد چجوری بدست میاد و چه روغن کنجدی مناسب هست؟

روغن کنجد
استحصال روغن کنجد به دو روش هست:
روش اول کلد پرس یا همون پرس سرد، برای روش دوم از روغن ارده در مورد پرس سرد براتون توضیح میدم که دانه کنجد وارد دستگاه کلد پرس میشه و با تحت فشار قرار گرفتن دانه در دمای پایین یعنی حدود ۶۰ الی ۷۰ درجه روغن بدست میاد.

سپس لرد گیری میشه و آماده مصرف هست، نکته اول و اصلی همین هست که حتما باید روغن کنجد بدونه لرد تهیه کنید!
چون لرد باعث میشه روغن در زمان کمتری اسیدی بشه و فاسد بشه! اما اگر بدون لرد باشه میتونید تا دوسال نگهداری کنید. کنجد های بسیار زیادی تو بازار هستن مثل کنجد افغانی که طعم و عطر تندی از کنجد داره اغلب افراد نمیپسندن.
این نوع کنجد ها بیشتر در نانوایی ها مورد استفاده قرار میگیرند، کنجد پاکستانی درصد روغن خوبی داره و عطر و طعم مناسبی هم داره، رنگ روغنش هم تقریبا طلایی هست و برای روغن کشی گزینه خیلی مناسبی هست.
کنجد هندی اغلب با روش اسید شوری پوست گیری میشه و به کنجد سفید معروف هست. موارد مصرف این نوع کنجد رو هم به قنادی ها میتونیم اشاره کنیم، کنجد های سودانی و ایرانی هم بیشتر به روش سنتی پوست گیری میشه و ازش ارده کنجد و روغن ارده تهیه میکنن، پس نتیجه میگیریم که کنجد پاکستانی مناسب ترین نوع کنجد برای روغن کشی هست.
نکته بعدی میزان رطوبت موجود در دانه کنجد هست هر چقدر رطوبت دانه بالا تر باشد میزان لرد روغن بیشتر میشه و مقرون به صرفه نیست و اما نکته خیلی مهم این هست که اگر رطوبت دانه بالا باشه، روغن بدست آمده در هنگام سرخ کردن دود می‌کنه پس هر کنجد شسته شده ای مناسب نیست.
با رعایت تمام این نکات میتونید روغن کنجد سالمی رو داشته باشید، پس برای تهیه روغن کنجد قطعا به فروشگاه هایی مراجعه کنید که این نکات رو رعایت میکنن.
- و اما روش تهیه روغن ارده
همون طور که اشاره کردم کنجد های ایرانی و سودانی مناسب هستن برای تهیه ارده. دانه کنجد دارای یک پوست هست که به روش سنتی با خیس کردن و مالش، پوست رو از مغز کنجد جدا میکنن که کنجد بدست آمده به اصطلاح بهش کنجد ارده میگن و کنجد ارده رو وارد آسیاب میکنن که دوتا سنگ به روی هم کنجد ارده رو تبدیل به ارده می‌کنه که میتونید به عنوان صبحانه با شیره انگور استفاده کنید.
بعد از اینکه ارده بدست آمد اون رو داخل میکسر میریزن و میکسر شروع به هم زدن می‌کنه، کم‌کم بهش آب اضافه میکنن و در نقطه ای این ارده به اصطلاح می‌بره و روغن روی ارده وایمیسته و ازش جدا سازی میکنن که بهش میگن روغن ارده.
روغن حیوانی اصل
- نتیجه گیری
این روغن عطر و طعم خوبی داره و بسیار گرمی هست، پیشنهاد میشه از روغن ارده در موارد کمی استفاده کنید مثلا فقط برای صبحانه میتونید نیمرو یا املت درست کنید و نوش جان کنید. تمامی این موارد رو خدمتتون ارائه کردیم تا بتونید تغذیه خودتون رو اصلاح کنید و بدن سالمی داشته باشید.
و در آخر این نکته رو بگم روغن کنجد ممکن هست در برخی از افراد ایجاد حساسیت بکنه در صورت مشاهده حساسیت میتونید روغن آفتابگردان یا دانه کلزا که به روش پرس سرد استحصال شده رو استفاده کنید.
ارسال نظر